Het unieke waterfiltergebouw is weer hersteld na een eeuw in onbruik te zijn geraakt. (foto: Marnix ten Brinke)
Het unieke waterfiltergebouw is weer hersteld na een eeuw in onbruik te zijn geraakt. (foto: Marnix ten Brinke) (Foto: )

Uniek waterfiltergebouw hersteld

HEVEADORP -Er is er maar één van in heel Nederland en deze staat in Heveadorp: een waterfiltergebouw uit het begin van de vorige eeuw. Het gebouw, dat een gemeentemonument is, stond er de afgelopen jaren verloederd bij. Dankzij een anderhalf jaar durend restauratieproces ziet het gebouw er weer uit zoals een eeuw geleden.

Door Marnix ten Brinke

Het waterfiltergebouw was onderdeel van een veel groter geheel. Voordat de huizen van het huidige Heveadorp werden gebouwd, werd een groot deel van de grond gebruikt als 'modelboerderij'. Willem Scheffer, die vlakbij een eigen landhuis had (welke in de Tweede Wereldoorlog ernstig werd beschadigd), investeerde in deze boerderij die de naam Huis Ter Aa kreeg.
"In het begin van de vorige eeuw braken er in Nederland epidemieën uit vanwege ziektes die onder meer in de melk van koeien zat", vertelt Jan van de Velde, voorzitter van de Bekenstichting die nauw betrokken was bij de restauratie. "Mensen als Scheffer bouwden zo'n modelboerderij om zo het 'arme volk' te ontwikkelen."
De melk die hier geproduceerd werd was heel gezond en zuiver, maar ook duur. Eén van de redenen waarom de melk zo gezond was, was vanwege het gezuiverde water uit de beek dat ook de koeien kregen als drinkwater. Het filtergebouw speelde een essentiële rol in het zuiveren van het water.
De boerderij heeft niet heel lang bestaan. Al na zo'n zeven jaar (1915) werd de geproduceerde melk te duur en kwam een veel goedkopere manier (pasteuriseren) op de markt, waardoor boerderijen als Huis Ter Aa overbodig werden. De boerderij werd verkocht aan een Groningse rubberfabrikant die veel van de panden overnam. Tijdens de oorlog in de jaren veertig raakte het hele gebied zwaar beschadigd. De fabriek verhuisde en het terrein werd vlak gemaakt (er was eerder een groot plateau) en geschikt gemaakt voor woningen, het huidige Heveadorp.
Het waterfiltergebouw is nog het enige gebouw dat over is van de vroegere modelboerderij, maar was ernstig in verval geraakt. "De gemeente heeft 32 gemeentelijk monumenten", vertelt wethouder Joa Maouche. "Maar heeft hier maar 5000 euro per jaar voor. Je kunt je wel bedenken dat dit niet voldoende is om alle monumenten te onderhouden."
Dus ging de Bekenstichting aan de slag om te kijken of er bij donateurs en sponsoren geld gevonden kon worden (zo'n 50.000 euro) om het gebouw weer in ere ter herstellen en dat lukte. Het onderhoud wordt gedaan door Geldersch Landschap & Kasteelen, want daar heeft de Bekenstichting de middelen niet voor. "We weten elkaar met dit soort projecten goed te vinden", zegt Van de Velde. "En er zijn nog meer plannen, ook in de gemeente Renkum. Zoals een waterrad op Landgoed de Oorsprong." Ook daar zullen de nodige financiën voor gevonden moeten worden. Maar gezien het fanatisme van de vele vrijwilligers die aan het plan voor het waterfiltergebouw hebben meegewerkt moet ook dit op termijn gaan lukken.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden