Een ware vissersdynastie

5 maart 2019 om 15:01

De winkel, naast de woning aan de Sluisbuurt 45 in Uitgeest, toont verlaten. Aan de voorzijde hangt sinds 1 januari 2017 permanent een bord met de tekst 'DICHT'. Op die dag besloten Jan en Janneke Van den Kommer het rustig aan te gaan doen en stopten ze met de verkoop van vis. In het woonhuis hangen foto's van Jan's overgrootvader Cees, z'n grootvader Antoon, z'n vader Poulus en diens broer Cornelis.

Jan nam de zaak in 1974 over van zijn vader. Janneke van den Kommer werkte sinds haar huwelijk met Jan (1970) al in de zaak. Een paar jaar na de overname lieten ze een winkel aan de weg bouwen en begonnen ze met de verkoop van diverse soorten verse, gerookte en gebakken vis. Jan heeft veel waardering voor Janneke, die altijd achter de zaak heeft gestaan.

WINTER 1963 Jan vertelt over de lange strenge winter van 1963. "Ik kwam toen net van school. De sneeuw en de dikke laag ijs zorgden ervoor dat er zich nauwelijks zuurstof in het water bevond. De palingen kropen tegen de kant op. Bijna allemaal overleefden ze de winter niet. M'n vader zei dat er in het vissersvak geen brood meer te verdienen was en raadde mij aan om elders een baan te zoeken. Deze vond ik bij de Linoleumfabriek in Krommenie. Als ik vanuit de fabriek naar buiten keek en een vissersboot op de Nauwerlandsche Vaart zag, begon het bij mij te kriebelen en dacht ik 'wat doe ik hier?' Na een half jaar ging ik er weg en heb toen, samen met mijn vader, het vissersbedrijf opnieuw opgezet. We visten zelf, hadden een rokerij en een winkel achter op het erf. We verkochten er zes dagen per week aal en gerookte paling. Onze winkel lag aan de Pontjesroute, dus de plek was gunstig. We leverden tot ver in de omtrek aan restaurants en particulieren. Daarnaast begonnen mijn vader en oom Cees samen een taxibedrijf in Uitgeest".

ZWEMKAMPIOENEN Noem het woord 'paling' en Jan zit op z'n praatstoel. "Vader en moeder paling gaan op huwelijksreis naar de Sargassozee om zich daar voort te planten. Dit betekent dat ze 6000 kilometer moeten zwemmen om seks te hebben. Het zijn dus echte zwemkampioenen. De oudere dieren sterven meestal na de paring. Uit de bevruchte eitjes komen miljoenen nakomelingen (larven) voort. Deze zijn kleurloos en transparant. De larven hebben de vorm van een wilgenblaadje en zwemmen met de warme golfstroom mee deze kant op. De reis duurt ongeveer twee jaar. Onderweg veranderen ze in glasaaltjes. Met honderden miljoenen tegelijk arriveren ze jaarlijks aan de kusten van Europa. Met hun uitstekende reukvermogen zoeken ze zoet water op. Ze krijgen hier langzaam de vorm van een paling en maken pigment aan. Het duurt tussen de zeven en tien jaar voordat de paling volwassen is. Tegen de tijd dat ze de trektocht, terug naar de Sargassozee, starten zijn ze vetter geworden, hebben ze grotere ogen en vinnen en een lichtgrijze kleur met een witte buik gekregen. Ze worden pas geslachtsrijp op weg naar de Sargassozee. Ook veranderen de spijsverteringsorganen van de paling waardoor ze tijdens hun lange reis niet meer eten".

Jan vertelt dat men inmiddels in staat is om hier larven te kweken, maar deze sterven doorgaans na een paar dagen. Het is een groot raadsel dat de larven in de Sargassozee wèl blijven leven, maar hier niet. Geleerden weten niet hoe dit komt. Degene die het raadsel kan oplossen is miljonair", aldus Jan. Ook over hun trektocht weet de wetenschap nog weinig. "De trektocht naar de Sargassozee wordt de paling steeds lastiger gemaakt. Dit komt door dammen, dijken, sluizen, waterkrachtcentrales en gemalen. Driekwart van de paling redt het niet. Ook rivierkreeften zijn een groot gevaar voor de paling. Deze zijn in aantal sterk toegenomen en ze verspreiden zich steeds verder. Ze richten enorme schade aan omdat ze waterplanten, macrofauna, amfibieën, en bepaalde vissoorten direct of indirect nadelig beïnvloeden," aldus Jan.

HOBBY Jan heeft het vak van visser nog niet helemaal losgelaten. Om bezig te blijven heeft hij wat polderwateren tussen Krommenie, Heemskerk en Castricum gepacht. Hier heeft hij fuiken uitgezet, die hij twee à drie keer per week leegt. 's Winters zit er geen paling in, want deze is dan in winterslaap. In de winter rookt Jan gekweekte paling, die doorgaans uit Scandinavië komt. Hij is al 25 jaar 'hofleverancier' van restaurant ''t Schippersrijk'. Ook heeft hij nog wat particuliere klanten. Onder hen bevindt zich een aantal ouderen bij wie Jan de paling thuis aflevert en altijd tijd maakt voor een praatje.

Uit het verhaal van Jan wordt duidelijk dat de paling een bijzondere vissoort is, die de wetenschap tot nu toe te slim af is. Want je bent slim als je de weg naar de Sargassozee zonder TomTom weet te vinden. Maar ja, als je in scholen zwemt doe je natuurlijk veel kennis op en word je vanzelf slimmer.

Kent u in uw omgeving ook mensen met een bijzondere hobby, een bijzonder beroep, een missie of een bijzonder verhaal, laat het de redactie dan weten.