Voor welke groei kies je?

11 mei 2026 om 12:15

Column namens de kerken

Op Moederdag kan het gebeuren dat er niet alleen een kind, maar ook een kleinkind op visite komt. In ons geval een jongetje van ruim een jaar. Hij is de wereld volop aan het ontdekken. Hij verwondert zich over een koffiezetapparaat en wijst alle vogels na. Leuk om mee te maken. Maar ook best vermoeiend voor zijn ouders, vooral als hij net zo lang roept tot hij zijn zin krijgt. Zelfbeheersing moet hij nog leren.

Hoe ver staan wij als volwassenen eigenlijk af van deze kinderlijke manier van ontdekken én het naar onze hand zetten van de omgeving? Hoe meer mogelijkheden we aangeboden krijgen (geld, voedsel, vakantiebestemmingen, noem maar op), hoe meer we ervan gebruikmaken. En als we iets (nog) niet hebben, roepen we net zo lang tot we het hebben gekregen. Ook politici kunnen erover meepraten. De meeste kiezers “don't take ‘no’ for an answer”, zoals de Britten zeggen. Dus kun je maar beter zeggen: “Het kan wel!”

Zo hebben we elkaar in de houdgreep. Want het ‘ja’ tegen de één is vaak een ‘nee’ tegen de ander. Misschien is dat niet direct zichtbaar op het moment dat je iets besluit, maar de rekening wordt een keer gepresenteerd. En dan zeggen we vaak: als ik dat van tevoren had geweten...

Maar voordat u denkt dat ik een rasechte cultuurpessimist ben: eigenlijk valt dat best mee. De vraag is alleen: wélke cultuur volgen we? Onze cultuur is er eentje van meer-meer-meer (en wie of wat dat in de weg staat, moet natuurlijk mínder worden). Het kan ook anders. In de natuur zien we dat er dynamische evenwichten bestaan. Vaak met golfbewegingen. Ook in sommige culturen is (ogenschijnlijke) stilstand géén achteruitgang.

De christelijke traditie heeft denkers voortgebracht die daarop hebben gewezen. Bijvoorbeeld de econoom Bob Goudzwaard, die ‘de economie van het genoeg’ onder de aandacht bracht. ‘Genoeg is genoeg’ wordt vaak als negatieve uitspraak gebezigd, maar je kunt het dus ook in positieve zin gebruiken.

Is er dan geen groei nodig? Jazeker! Ik ben grootgebracht in een geloofsgemeenschap waarin het gaat om groei in liefde voor God, onze medemens en de schepping. Daar kun je niet genoeg in groeien. Want eerlijk is eerlijk: ook christenen hebben op dit punt nog veel te leren.

Namens de kerken in de gemeente Renkum,

Dick Bal, baldieleman@solcon.nl