Onderzoek naar bestuurskracht Renkum

Het onderzoeksrapport geeft inzicht in de bestuurskracht van de gemeente Renkum, en beschrijft een aantal optimalisatieslagen en fundamentele toekomstscenario’s die concreet van toepassing zijn voor de gemeente om de bestuurskracht voor de langere termijn te verbeteren.  

CENTRUMGEMEENTE Een genoemde optie uit het rapport is de constructie van de centrumgemeente. Die is gebaseerd op de Wet gemeenschappelijke regelingen (WGR). Daarbij komen deelnemers overeen dat bevoegdheden van een bestuursorgaan van de ene gemeente worden uitgeoefend door een bestuursorgaan van de andere gemeente. Het ene gemeentebestuur (bijvoorbeeld Arnhem) mandateert dus bestuursbevoegdheden aan het andere (Renkum).

AMBTELIJKE FUSIE Bij een ambtelijke fusie worden alle ambtelijke capaciteit van twee of meerdere gemeenten gebundeld, maar blijven de gemeenten en gemeentebesturen in tact. Dat betekent dat iedere gemeente een eigen gemeenteraad, griffier, college van B&W en gemeentesecretaris behoudt. Iedere gemeente blijft zelf aan het stuur als het gaat om de lokale kleuring van beleid en de uitgaven van beleidsgelden.

ZELFSTANDIG BLIJVEN Bij de derde optie blijft de gemeente Renkum een volledig zelfstandige gemeente die samenwerking zoekt met andere gemeenten. ‘De reeds ingezette verbeteringen om de formatie van de gemeentelijke organisatie op orde te krijgen, de relatie met de dorpsgemeenschappen naar een hoger niveau te tillen, een constructieve partner te tonen in de regio en te investeren in een professionele bestuurscultuur vragen geen heroriëntatie. Wel vraagt de organisatieontwikkeling om een structureel financieel perspectief. 

‘Het ligt voor de hand om de samenwerking met de Provincie Gelderland in het kader van Sterk Bestuur voort te zetten, voor mogelijke (mede)financiering van ontwikkelkosten en enkele structurele investeringen (het herijken van formatie op basis van bijvoorbeeld de bevindingen uit de benchmark) in de zelfstandige optimalisatie van de gemeente Renkum’, aldus het rapport. 

‘Heroriëntatie structureel financieel perspectief
voor gemeente nodig’

SENTIMENTEN Bij een eventuele fusie zijn Arnhem en Wageningen de opties. Het rapport ziet echter weinig tot geen mogelijkheden voor deze opties: ‘In deze optie neemt de bestuurlijke slagkracht van Renkum het meeste toe, mede omdat bestuurders vanuit een sterkere regiopositie direct de Renkumse uitdagingen (zoals de aantrekkelijkheid van de arbeidsmarkt) kunnen agenderen voor regionale investeringen. De toekomstbestendigheid van de organisatie is ook geborgd door een samenvoeging van ambtelijke formaties. Echter, deze optie roept veel sentimenten op bij inwoners. Het risico dat deze optie de betrokkenheid van inwoners bij hun gemeenschap en gebiedsuitdagingen erodeert is aanwezig in Renkum, maar vanwege het sterke karakter van de dorpse identiteiten in onze optiek minder sterk aanwezig. Een keuze voor het verkennen van deze optie vraagt wel om een actieve betrokkenheid van de gemeenschap’.

In het verleden zijn al meerdere mislukte pogingen gedaan om tot een fusie te komen.

LANDELIJKE OPGAVEN De bestuurskracht is al langere tijd een punt van zorg in de gemeente Renkum. Vooral de onder druk staande financiële en bestuurlijke positie baren zorgen. De afgelopen jaren zijn bezuinigingsmaatregelen en inkomstenverhoging, door onder meer het verhogen van de onroerendzaakbelasting, ingezet om de financiële situatie te verbeteren. Dat heeft weliswaar geleid tot een - voorlopig - sluitende begroting, maar ook invloed gehad op het voorzieningenniveau in de dorpen en de reserves van de gemeente. Daarnaast zijn de perspectieven voor de toekomst minder positief, vanwege de landelijke opgaven die op de gemeente afkomen.

GEMEENTERAAD De omschreven opties in het onderzoeksrapport moeten nader worden verkend en gewogen door de gemeenteraad. 

Afgesproken is dat concrete beslissingen overgelaten worden aan de nieuw aan te treden gemeenteraad na de aankomende verkiezingen in maart. 

De huidige gemeenteraad bespreekt en stelt het onderzoeksrapport vanavond vast in de raadsvergadering.

Het onderzoeksrapport is te lezen op www.raad.renkum.nl

Koen Wilmink

De gemeente Renkum heeft adviesbureau Berenschot een onderzoek laten doen naar de bestuurskracht van de gemeente. Vooral op de langere termijn wil de gemeente zicht krijgen op de toekomstige gemeentelijke bestuurskrachten. De belangrijkste opties op een rij.